چالش بذر در کشت گیاهان دارویی

پایگاه خبری رواداری به نقل از (ایسنا): معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی گفت در حال حاضر مهم‌ترین مشکل تولید گیاهان دارویی در این استان تأمین نهاده یعنی بذر و نشاء است.

هادی عزیزی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد میزان تولید بذر و نشاء گیاهان دارویی در کشور کم است و این امر چالش پیش روی کشاورزان است.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر کشاورزان این استان به سوی کشت گیاهان دارویی رفته‌اند که دیگر بر روی زمین باقی نمی‌ماند، افزود باریجه، آنغوزه، زیره سبز و سیاه از جمله گیاهان دارویی هستند که تقاضا برای خرید آن‌ها خیلی زیاد است و کشاورزان استان به سوی کشت این گیاهان رفته‌اند.

عزیزی ادامه داد در گذشته سطح زیرکشت گلستان‌های محمدی در این استان زیاد بود که مقداری از آن‌ها حذف شده و هم‌اکنون میزان تولید آن با صنایع فرآوری موجود در استان همخوانی دارد.

وی با بیان اینکه خراسان شمالی رتبه هفتم سطح زیر کشت و تولید گیاهان دارویی را در کشور دارد، تصریح کرد سطح زیر کشت گیاهان دارویی در استان هم‌اکنون به ۹۷۴۸ هکتار رسیده و بر اساس اهداف برنامه هفتم توسعه، این میزان تا پایان سال ۱۴۰۷ به ۱۲ هزار و ۹۶۷ هکتار افزایش خواهد یافت.

این مقام مسئول بیان کرد توسعه کشت گیاهان دارویی از برنامه‌های راهبردی بخش باغبانی استان است و با توجه به ظرفیت‌های اقلیمی خراسان شمالی، این بخش می‌تواند نقش مؤثری در افزایش درآمد بهره‌برداران و ایجاد اشتغال پایدار ایفا کند.

وی افزود بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، سطح زیر کشت گیاهان دارویی استان در سال ۱۴۰۵ به ۱۰ هزار و ۷۰۸ هکتار، در سال ۱۴۰۶ به ۱۱ هزار و ۷۰۸ هکتار و در پایان برنامه هفتم توسعه، یعنی سال ۱۴۰۷، به ۱۲ هزار و ۹۶۷ هکتار خواهد رسید.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی با اشاره به جایگاه استان در تولید گیاهان دارویی گفت خراسان شمالی در مجموع رتبه هفتم کشور را در حوزه گیاهان دارویی در اختیار دارد و از استان‌های پیشرو در تولید این محصولات به شمار می‌رود.

وی ادامه داد زعفران به عنوان یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی استان، جایگاه ویژه‌ای در تولیدات کشاورزی خراسان شمالی دارد و استان در سطح زیر کشت و تولید زعفران رتبه سوم کشور را به خود اختصاص داده است.

همچنین در محصول زیره سبز رتبه سوم کشور و در زیره سیاه رتبه دوم کشور از نظر سطح و تولید را داراست.

عزیزی خاطرنشان کرد تنوع اقلیمی، شرایط مناسب آب‌وهوایی، نوع خاک، میزان بارندگی و موقعیت جغرافیایی، خراسان شمالی را به یکی از قطب‌های مستعد تولید گیاهان دارویی کشور تبدیل کرده است.

وی تأکید کرد توسعه کشت گیاهان دارویی علاوه بر استفاده بهینه از منابع آب، موجب افزایش ارزش افزوده، ایجاد فرصت‌های شغلی در مناطق روستایی، توسعه صنایع فرآوری و تقویت اقتصاد بخش کشاورزی استان خواهد شد.

تحلیل زیرساختی: گذار از خام‌فروشی به زنجیره ارزش فناورانه

توسعه کشت گیاهان دارویی در خراسان شمالی نمونه بارزی از تلاش برای تغییر الگوی کشت سنتی به سمت کشاورزی اقتصادی و پایدار است.

با این حال، مشکلاتی نظیر کمبود بذر استاندارد و نشاء مرغوب نشان می‌دهد که توسعه فیزیکی اراضی کشاورزی بدون پشتیبانی علمی و بیوتکنولوژی نمی‌تواند بازدهی حداکثری داشته باشد.

ورود شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه زیست‌فناوری برای تولید بذرهای اصلاح‌شده و مقاوم، مهم‌ترین راهکار برای حل این چالش ملی است.

سرمایه‌گذاری در زنجیره ارزش گیاهان دارویی مانند آنغوزه و باریجه که ارزش صادراتی فوق‌العاده‌ای دارند، فراتر از تولید بذر است و نیازمند تجهیزات پیشرفته برای استخراج اسانس و مواد مؤثره دارویی است.

در غیاب این فناوری‌ها، باز هم بخش زیادی از ارزش افزوده این گیاهان باارزش نصیب کشورهای واسطه در حوزه صنایع داروسازی و آرایشی خواهد شد.

بنابراین، ایجاد پل ارتباطی مستحکم میان مراکز پژوهشی، پارک‌های فناوری و کشاورزان پیشرو می‌تواند نقشه راه جدیدی برای ارتقای سهم اقتصاد دانش‌بنیان در کشاورزی استان باشد.

این رویکرد ترکیبی، ضمن حفظ منابع محدود آب زیرزمینی، اشتغال پایدار روستایی را تضمین کرده و امنیت اقتصادی بهره‌برداران را در پی خواهد داشت.