بازشناسی چهره ملی‌گرای «مرا ببوس»؛ انتشار تک‌نگاری حیدر رقابی

پایگاه خبری رواداری به نقل از (ایسنا): کتاب «مرا ببوس: زندگی و سروده‌های حیدر رقابی (هاله)» به قلم کامیار عابدی منتشر شد.

این کتاب در ۲۷۰ صفحه با شمارگان ۳۳۰ نسخه و قیمت ۷۸۰ هزار تومان در انتشارات مروارید راهی بازار کتاب شده است.

در نوشته پشت جلد کتاب می‌خوانیم: شمار سرایندگانی که در دهه‌های ۱۳۵۰-۱۳۲۰ از آرمان‌های سوسیالیستی و گرایش چپ تأثیر پذیرفته‌اند، بسیار زیاد است.

اما در تک‌نگاری حاضر، نه با شاعری چپ‌گرا که به نحوی کم‌وبیش استثنایی با سراینده‌ای ملی‌گرا (و حتی شاید بتوان گفت گاه پان‌ایرانیست) روبه‌روییم: حیدر رقابی (هاله): ۱۳۶۶-۱۳۱۰ که به خلاف بسیاری از هم‌نسلانش از چپ‌گرایی و چپ‌گرایان بسیار دور به نظر می‌رسید.

هر چند سروده‌های متنوع و درخور توجهی از رقابی به یادگار مانده است، شعری که به شناخته شدن او در میان مخاطبان عام‌تر یاری رساند، متن ترانه‌ای به نام «مرا ببوس» است که تغزل و مبارزه را با آوای خواننده‌ای غیرحرفه‌ای به نام حسن گلنراقی و آهنگی از موسیقیدانی حرفه‌ای به نام مجید وفادار در حدود ۱۳۳۶ به میدان عمومی کشاند.

با این همه نباید از یادآوری این نکته غفلت کرد که به سبب پررنگ بودن ادبیات چپ‌گرایانه، همین ترانه نیز در آغاز به یکی از اعضای سازمان مخفی حزب توده در ارتش نسبت داده شد.

کامیار عابدی، پژوهشگر و منتقد ادبی، در بخش نخست کتاب حاضر، در طی چهار فصل به تفصیل درباره زندگی و نیز شعرها و نوشته‌ها و اندیشه‌ها و سرودها و ترانه‌های رقابی به بحث و جست‌وجو پرداخته است.

در بخش دوم کتاب نیز شعرهای او در دوره‌های مختلف زندگی و با درون‌مایه‌های نزدیک به هم از نیمه دوم دهه ۱۳۲۰ تا نیمه اول دهه ۱۳۶۰، دسته‌بندی شده و نمونه‌های پراهمیت آن در دسترس قرار گرفته است.

حیدر رقابی، چهره‌ای که با نام هنری «هاله» شناخته می‌شد، همواره در تاریخ معاصر ادبیات ایران شخصیتی مرموز و تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده بود.

این کتاب با واکاوی اسناد و سروده‌ها، سعی دارد سایه سنگین سوءتفاهم‌های سیاسی را از نام او بزداید.

بسیاری از مخاطبان، ترانه «مرا ببوس» را تنها با صدای حسن گلنراقی و ملودی ماندگار مجید وفادار می‌شناسند.

اما کامیار عابدی در این پژوهش نشان می‌دهد که این ترانه، نه یک سروده ساده سیاسی که برخاسته از اندیشه‌های ملی‌گرایانه رقابی بوده است.

او در دوره‌ای زیست که تب ایدئولوژی‌های چپ، فضای روشنفکری ایران را به شدت تحت تأثیر قرار داده بود.

رقابی با حفظ استقلال فکری خود، راهی متفاوت را پیمود که در زمانه خود به سادگی قابل درک نبود.

انتشار این کتاب فرصتی است تا خوانندگان و دوستداران شعر معاصر ایران، به ابعاد جدیدی از تاریخ ترانه و موسیقی ایران پی ببرند.

تک‌نگاری عابدی نه فقط بیوگرافی‌نگاری، بلکه تحلیل جامعه‌شناختی از یک دوره حساس تاریخی است که در آن «کلمه» قدرت تأثیرگذاری بالایی بر توده مردم داشت.

به نظر می‌رسد این اثر، منبعی مهم برای پژوهشگران ادبیات معاصر و علاقه‌مندان به تاریخ موسیقی ایران خواهد بود.